Ook Alto Adige stond weer op de beurs, net zoals de laatste jaren. Er was een stand waar achtentwintig wijnen te proeven waren en een masterclass die werd gegeven door Frank Smulders MW. Een masterclass die werd gegeven door een master dus. Daarbij werden acht wijnen geproefd. Eerst gaf Smulders MW een kleine toelichting op Alto Adige.

Alto Adige oftewel Süd-Tirol hoorde tot de Eerste Wereldoorlog bij Oostenrijk. Daarna belandde ze in een soort taalkundig niemandsland. Het gebied was Italiaans, maar men sprak en dacht Oostenrijks. Na de 2e Wereldoorlog werd de streek zijn eigen identiteit gegund. Dat betekent dat de streek tweetalig mag zijn. Voor de kinderen kan men kiezen tussen een Italiaanse school met Duits als verplichte tweede taal of een Duitse school met Italiaans als tweede taal. Het overgrote deel is Duits georiënteerd, hoewel Bolzano inmiddels weer wat meer Italiaans is. Bolzano is ook na Palermo de heetste stad van Italië met temperaturen in de zomer van veertig graden of meer. Dat komt door de ligging in het dal en het gebergte daar ervoor zorgt dat de hitte niet weg kan.

Bolzano is het kloppend hart van Alto Adige, in het uiterste Noorden van Italië, tegen de Oostenrijkse grens. Het landschap is ronduit spectaculair met terrassenwijnbouw op de bergketens en uitgestrekte wijngaarden in de dalen. Met ongeveer 330 zonnedagen per jaar is het genieten geblazen in Alto Adige voor zowel mensen als druiven. De streek is zo populair bij toeristen dat er een tekort is aan. De wonderschone bergketen de Dolomieten is daarnaast een UNESCO werelderfgoed.

Het klimaat van de regio is mediterraan met invloed van de alpen. Zoals eerder gesteld, het is de warmste streek van Italië door het ontbreken van de nabijheid van de zee. Door de dag en nachtverschillen in temperatuur ondergaan de druiven en langzame rijping met behoud van frisheid en aroma’s. De witte wijnen komen grofweg van de hooggelegen wijngaarden (op ongeveer 400 à 500 meter) en de rode wijnen uit de dalen.

In Alto Adige strijden fruitteelt en wijnbouw om de grond. Er staan nu 12.000 hectares met appelbomen en anno 5.500 met druiven. Tot veertig jaar gelden produceerede met in Alto Adige voornamelijk roe wijn, op dit moment is dat overwegend witte wijn. Opvallend genoeg zijn het – in tegenstelling tot elders in Italië – juist coöperaties geweest die Alto Adige als kwaliteitsregio op de kaart hebben gezet. Sinds de jaren 1980 zijn ze voor kwaliteit in plaats van kwantiteit gegaan. Het is een versnipperd wijnlandschap met ruim coöperaties die 70% deel van de productie voor hun rekening nemen. Er zijn duizenden druiventelers en circa 150 Kellereien. Dan heb je het dus over bezittingen van een paar hectares of minder. Qua snoeimethodes is er nog veel hoge pergola, ook handig in combinatie met tuinbouw, maar Guyot is duidelijk vertegenwoordigd en steeds populairder.

Druiven

Witte wijn is dus met zeventig procent de grootste partij. Gewürztraminer wordt steeds meer aangeplant. Daarnaast staan er o.a. weissburgunder, chardonnay, silvaner, kerner, vernatsch, schiava, blauburgunder, lagrein en pinot blanc . Ook is er veel pinot grigio aangeplant. Chardonnay, pinot bianco en schiava (of vernatsj of trollinger) zie je veel net zoals lagrein en pinot noir. In totaal staan er ruim 23 druivenrassen. Er wordt geëxperimenteerd met hybriden, o.a. solaris en regent. De bekendste producent is de bio-dynamische werkende Aloïs Lageder, deze man heeft veel gedaan voor de kwaliteit en bekendheid van de streek.

Alto Adige scoort zeer hoog op Tre Bicchieri en troeft daarmee soms Toscane af, dat zegt wel iets van deze kleine wijnstreek.

De wijnen

Frank Smulders lichtte een aantal wijnen toe. Ter tafel kwamen een pinot bianco van Cantina Kaltern en een knisperfrisse chardonnay van Cantina Girlan. Smulders legde uit dat er wel enerzijds een anti-chardonnay beweging bestaat (anything but chardonnay) maar dit in aanplant en verkoop nog niet echt te merken is. Chardonnay is nog steeds booming zoals ook dit fraaie exemplaar van Cantina Girlan laat zien. Manincor was present met een prachtige cuvée van pint bianco, chardonnay en sauvignon blanc. Dit biodynamische bedrijf is eigendom van een adellijke familie. Pinot Grigio van Peter Zemmer, Sauvignon Blanc van Nals Margreid (een top-coöperatie), een s.maddalena (een blend van 15% lagrein met trollinger) van Cantina Bozen en Pinot Nero van Franz Haas (de naamgever is helaas niet zo lang geleden overleden) werden ook nog gepresenteerd.

Alto Adige levert gewoon over de gehele linie goede tot top-wijnen en dat bewees deze proeverij eens te meer. Eduardo Bernart van het Consorzio Alto Adige zag het met genoegen aan.

Charlotte van Zummeren