Vandaag reizen we naar de bovenkant van de laars, want Italië lijkt zoals bekend net op een laars. En dan kom je al snel uit in Alto Adige oftewel Süd Tirol, want vroeger was dit gebied de rivièra van Oostenrijk. Kellerei of Cantina Andrian heeft een respectabele geschiedenis aldaar. Andrian is naar verluidt de oudste én de eerste coöperatie van Alto Adige, want Andrian is opgericht in 1893.

‘Ich bin ein Italiener’

Alto Adige hoorde tot de Eerste Wereldoorlog bij Oostenrijk. Daarna belandde ze in een soort taalkundig niemandsland. Het gebied was Italiaans, maar men sprak en dacht Oostenrijks. Na de 2e Wereldoorlog werd de streek zijn eigen identiteit gegund. Dat betekent dat de streek tweetalig mag zijn. Voor de kinderen kan men kiezen tussen een Italiaanse school met Duits als verplichte tweede taal of een Duitse school met Italiaans als tweede taal. Het overgrote deel is Duits georiënteerd, hoewel Bolzano inmiddels weer wat meer Italiaans is. Bolzano is ook na Palermo de heetste stad van Italië met temperaturen in de zomer van veertig graden of meer. Dat komt door de ligging in het dal en het gebergte dat ervoor zorgt dat de hitte niet weg kan.

Bolzano is het kloppend hart van Alto Adige, in het uiterste Noorden van Italië, tegen de Oostenrijkse grens. Het landschap is ronduit spectaculair met terrassenwijnbouw op de bergketens en uitgestrekte wijngaarden in de dalen. Met ongeveer 330 zonnedagen per jaar is het genieten geblazen in Alto Adige voor zowel mensen als druiven. De streek is zo populair bij toeristen dat er een tekort aan hotels. De wonderschone bergketen de Dolomieten is daarnaast een UNESCO werelderfgoed.

In Alto Adige strijden fruitteelt en wijnbouw om de grond. Er staan nu 12.000 hectares met appelbomen en anno 5.500 met druiven. Het klimaat van de regio is mediterraan met invloed van de alpen. Zoals eerder gesteld, het is de warmste streek van Italië door het ontbreken van de nabijheid van de zee. Door de dag en nachtverschillen in temperatuur ondergaan de druiven en langzame rijping met behoud van frisheid en aroma’s. De witte wijnen komen grofweg van de hooggelegen wijngaarden (op ongeveer 400 à 500 meter) en de rode wijnen uit de dalen.

Opvallend genoeg zijn het – in tegenstelling tot elders in Italië – juist coöperaties geweest die Alto Adige als kwaliteitsregio op de kaart hebben gezet. Sinds de jaren 1980 zijn ze voor kwaliteit in plaats van kwantiteit gegaan. Het is een versnipperd wijnlandschap met circa 12 grote coöperaties die 70% deel van de productie voor hun rekening nemen. Er zijn duizenden druiventelers en circa 150 wijnbedrijven. Dan heb je het dus over bezittingen van een paar hectares of minder.

Witte wijn is dus met zeventig procent de grootste partij. Gewürztraminer wordt steeds meer aangeplant. Daarnaast staan er o.a. weissburgunder, chardonnay, silvaner, kerner, vernatsch, schiava, blauburgunder, lagrein en pinot blanc . Ook is er veel pinot grigio aangeplant. Chardonnay, pinot bianco en schiava (of vernatsj of trollinger) zie je veel net zoals lagrein en pinot noir. In totaal staan er ruim 23 druivenrassen. Er wordt geëxperimenteerd met hybriden, o.a. solaris en regent. Alto Adige scoort zeer hoog op Tre Bicchieri en troeft daarmee soms Toscane af, dat zegt wel iets van deze kleine wijnstreek.

Kellerei Cantina Andrian is dus een van die grote coöperaties.

Sinds 1893 hebben de 50 leden van Kellerei Cantina Andrian met hun 90 hectares altijd gestreefd naar het maken van hoogwaardige wijnen. Ondanks bijvoorbeeld de twee oorlogen in de vorige eeuw is Andrian er altijd in geslaagd om kwaliteit te bieden.

Omdat Andrian voor een coöperatie relatief klein is, zijn ze in 2008 gefuseerd met Kellerei Cantina Terlan, de coöperatie van het buurdorp. In het vinificatiecentrum van Terlan worden nu ook de wijnen van Andrian gemaakt. De oude kelder van Andrian is er nog wel om te bezoeken, maar word niet meer gebruikt. De eigen wijnen en de eigen flessen blijven wel onveranderd, Terlan gebruikt een andere vorm.

De wijngaarden liggen op de hellingen langs de Adige, ten westen van Bolzano, hiervandaan komen ook de wijnen met de naam Terlaner, een droge blend van pinot bianco, chardonnay en sauvignon blanc. .

De wijngaarden liggen tot op de hellingen van bergen die wel tot 2.000 meter hoog zijn en een ondergrond hebben van voornamelijk kalksteen en kwarts. Dit is een groot verschil met Terlan (hun druiven groeien op bergen tot 300 meter en de ondergrond bestaat uit veel zand.

De wijnen van Andrian

Vinites is de importeur van Andrian en je vindt de wijnen in diverse wijnwinkels en slijterijen, bijvoorbeeld bij Gall.  Kenmerkend voor Andrian zijn de Bourgogneflessen waarin de wijnen gebotteld zijn en de vloeiende strepen op het label (zie foto). Vinites heeft veertien wijnen in het portfolio. Hier worden vier wijnen besproken:

Andrian Pinot Bianco Finado: De pinot bianco of pinot doet het enorm goed in Alto Adige waar de wijngaarden op een koele plek tussen de 260 en 380 meter hoogte liggen. De gisting vindt plaats op een lage temperatuur op RVS. Daarna ligtde wijn nog zes maanden op de lees waardoor hij een rijk en rond karakter krijgt met een bite. Aromatische en ronde, zachte wijn met peer en meloen, structuur en frisheid. Een sappige wijn.

Andrian Andrius Sauvignon Blanc:  Bij de topcuvée voor de sauvignon blanc, Andrius, wordt gewerkt met zeer lage opbrengsten om een krachtige en volle stijl sauvignon blanc te maken. Een complexe wijn met diepgang en complexiteit waar iedere keer maar circa 11.000 flessen van worden gemaakt. De wijn rijpt op RVS Daarna rijpt 70% van de wijn op tonneaus en 30% in RVS. Een bijzondere sauvignon blanc: weelderig, rijp en krachtig.

Andrian Vernatsch Bocado: De schiava of vernatsch is een typische druif uit Alto Adige. De druif levert lichte, fruitige wijnen op en komt van wijngaarden tot 500 meter boven zeeniveau. De wijn wordt vergist op RVS en rijpt in grote gebruikte foeders.  De wijn is harmonieus met een bergachtige frisheid, en is zowel fruitig als bloemig met iets nootachtigs. Denk aan frambozen, kersen en aardbeien met een aardse ondertoon en iets van amandelen.

Andrian Lagrein Rubeno: Lagrein is dé blauwe druif van Alto Adige. 8% van de aanplant van Alto Adige is lagrein. Andrian maakt twee types Lagrein: een fruitige en snel drinkbare, en een krachtige en stevige versie. De Rubeno is de soepele en fruitige versie. Hij wordt gemaakt met een gisting op niet te hoge temperatuur, zo blijft het fruit behouden. Hij rijpt op grote houten foeders gedurende zes maanden. Een heerlijke, soepele en fruitige wijn, precies wat je verwacht van rood uit Alto Adige.

Charlotte van Zummeren